Cytadela grudziądzka na zdjęciu z roku 1864

Roman Wróblewski

Roman
Wróblewski

 

 

Przeszukując digitalne zbiory bibliotek i muzeów oraz zbiory archiwalne online w różnych krajach Europy udało mi się znaleźć chyba najstarsze z istniejących zdjęć, na których utrwalono grudziądzką cytadelę. Zdjęcie, które odnalazłem w zbiorach Duńskiej Biblioteki Królewskiej w Kopenhadze, zostało wykonane w roku 1864 czyli dwadzieścia pięć lat po wynalezieniu fotografii przez Luisa Daguerr’a (1839). Zakończona w roku 1864 zwycięstwem Prus wojna między Prusami i Królestwem Danii  miała wielkie znaczenie dla Prus. Przyłączono do Niemiec dwa strategicznie ważne księstwa należące do Danii: Szlezwik i Holsztyn. Mając w swoim władaniu obszary położone wzdłuż linii brzegowej Morza Północnego, Prusacy mogli dokładnie kontrolować ruch eskadr okrętów wojennych pływających po Morzu Północnym . Klęska ta spowodowała również wzięcie do niewoli licznych jeńców wojennych. Wziętych do niewoli oficerów rozlokowano w obozach jenieckich na terenie Niemiec. Idealnym obiektem spełniającym wymagania obozu jenieckiego w aspekcie organizacyjnym oraz bezpieczeństwa była cytadela grudziądzka. To do niej trafiło po zakończeniu działań wojennych 338  jeńców duńskich. Nie wszyscy żołnierze uwięzieni w grudziądzkiej cytadeli byli Duńczykami. Jak wynika z podpisu pod zdjęciem, znajdowali się tam również Szwedzi i Finowie, którzy jako ochotnicy walczyli pod flagą duńską.

Grupa duńskich jeńców wojennych więziomych w cytadeli grudziądzkiej rok 1864

Grupa duńskich jeńców wojennych więzionych w cytadeli grudziądzkiej rok 1864

Na załączonym do artykułu zdjęciu widzimy grupę 16 oficerów sfotografowanych na dziedzińcu (majdanie) cytadeli grudziądzkiej. Jak widać na zdjęciu warunki niewoli w twierdzy były całkiem znośne. Siedzący na krzesłach przy ścianie donżonu cytadeli oficerowie, młodsi oficerowie w  randze poruczników, mają do swej dyspozycji nawet wino. Są schludnie umundurowani i nie widać na ich obliczach trudów niewoli. Gdyby nie informacja umieszczona pod zdjęciem, trudno by było się domyślić, że są oni jeńcami wojennymi. Jednakże najbardziej interesującym obiektem zdjęcia jest tło, na którym zostali sfotografowani jeńcy. Na fotografii utrwalono widok muru donżonu od strony dziedzińca, z zachowaną elewacją i oknami zabezpieczonymi kratami. Dokładnie widać przylegający do ściany donżonu podjazd mający kształt pochylni. Jest on podzielony na dwie części. Od strony muru donżonu widoczna jest porośnięta trawą pochylnia, służąca do wciągania na wał donżonu dział oraz transportu amunicji. Od strony podwórza (majdanu) twierdzy widoczne są wąskie schody z drewnianą balustradą, którymi wchodzili na wał żołnierze. Droga na wał oraz schody wejściowe były zamykane przez dwuskrzydłową bramę i furtę wykonane w formie zamykanych obrotowych palisad, których zawiasy były zakotwione w murowanych filarach. W owym czasie istniały cztery takie pochylnie przylegające  do wału donżonu.  Do dnia dzisiejszego przetrwała w stanie podniszczonym tylko jedna pochylnia, którą znajdziemy wchodząc na dziedziniec cytadeli, po lewej stronie od Bramy Górnej.

Zdjęcie jeńców duńskich osadzonych w cytadeli grudziądzkiej wraz  informacją o ich personaliach.

Zdjęcie jeńców duńskich osadzonych w cytadeli grudziądzkiej wraz informacją o ich personaliach.

Dla osób zainteresowanych historią  grudziądzkiej cytadeli, jej architektury, znaczenia i jej wpływu na historię Grudziądza polecam następujące lektury:

1. Twierdza Grudziądz-przewodnik        W. Grabowski, T. Kowalski, P. Niwiński, M. Zebrowski

2. Roczniki Grudziądzkie  tom V-VI        J. Stankiewicz  Twierdza Grudziądz

 

______________________________________________________________________________________________________________________________________

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close