Kaplica zamkowa

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

XVII wieczny obraz malowany na desce. Znajdował się w kaplicy zamkowej. Dziś do obejrzenia w kościele farnym w Grudziądzu

Zamek grudziądzki stanowi dziś nie lada zagadkę dla jego odkrywców oraz ludzi chcących zgłębić jego tajemnicę. Największym problemem jest ustalenie daty budowy tej okazałej budowli komturskiej. Przyczyny te w dzisiejszych czasach, przy tak doskonałej technice, można by nazwać prozaicznymi. Jednak nic bardziej mylnego. Po pierwsze, pozostały tylko niewielkie pozostałości murów przyziemia, po drugie, nie dysponujemy zbyt wielką ilością dokumentów na temat zamku, pisanych w okresie jego świetności. Możemy jedynie opierać się na dokumentach z XVI- XVIII wieku. Często opisy te są bardzo nieprecyzyjne, z racji chociażby słownictwa jakim się posługiwano, czy też chaotyczności owych opisów. Jednak do dnia dzisiejszego, udało się naprawdę wiele ustalić na temat zamku grudziądzkiego. Nie będę zajmował się całym zamkiem w tym krótkim wypracowaniu, ale tylko jego niewielką częścią. Mianowicie kaplicą zamkową. Kaplica zamkowa znajdowała się w południowo wschodnim skrzydle zamku wysokiego. Południowe skrzydło zamku pełniło niewątpliwie najważniejszą role. Oprócz kaplicy w południowym skrzydle po stronie zachodniej znajdował się również refektarz. Do kaplicy prowadziły drewniane schody, z których to wchodzimy na drewniany ganek. Idąc tym gankiem docieramy do wielkich drzwi drewnianych. Według kanonika Strzesza, kaplica zamkowa zbudowana została przez Gottfryda von Hohenlohe. Jak to zwykle zakon krzyżacki miał w zwyczaju, kaplicę zbudowano z wielkim rozmachem, ”godnością”, oraz w odpowiedniej dla siebie skali. Wchodząc do kaplicy, zauważymy trzy kolumny podtrzymujące sklepienie sufitu, stojące na podłodze, która wyłożona była drobnymi cegiełkami na całej swojej powierzchni. Zauważyć da się również średniowieczne wyposażenie. W kaplicy  znajdowały się cztery okna. Prawdopodobnie ozdobione witrażami. Dwa znajdowały się na ścianie południowej, a dwa na ścianie wschodniej. Ściana wschodnia mieściła ołtarz ze znanym chyba wszystkim Grudziądzanom „Poliptykiem Grudziądzkim” który dziś znajduje się w Muzeum Narodowym we Warszawie. Przy ołtarzu znajdowały się dwa dębowe trony z pięknymi rzeźbionymi ornamentami. Na wysokości ołtarza znajdowały się dwa pomieszczenia, które jak można mniemać mogły być tak zwanymi celami pokutnymi. Pomieszczenia te znajdowały się na ścianach południowej i północnej. Były to pomieszczenia na tak zwaną „grubość murów”. Przy ścianach południowej, zachodniej oraz północnej, znajdowały się ławy dębowe zwane chórowymi , zapewne bogato zdobione, na których zasiadali uczestniczący w obrzędach religijnych krzyżacy, jak też i goście bawiący na zamku. Ściana północna wyposażona była w dębową ambonę. Kaplica zawierała również dwa inne ołtarze, równie piękne, jednak nie mogły konkurować z ołtarzem głównym. W kaplicy można też było zobaczyć statuę Najświętszej Marii Panny ze zwłokami Chrystusa Zbawiciela na kolanach. Statua ta wykonana została z jednego bloku marmuru. Przy ścianie zachodniej znajdowały się organy jak i zapewne chór. Krzyżacy niczego nie pozostawili przypadkowi budując kaplicę.

Poliptyk grudziądzki

Poliptyk grudziądzki

Uczynili wszystko aby była ona jak najbardziej ozdobiona przez co i święta dla wiernych. Srebrne monstrancje z relikwiami, kielichy, srebrne krucyfiksy oraz spora ilość cennego wyposażenia, również znajdowała się w kaplicy. Podczas lustracji zamku w 1603 roku znaleziono w kaplicy zamkowej tak zwane rzeczy wojenne jak zbroje, szyszaki czy halabardy. Dziś już niestety to miejsce kultu Maryjnego nie istnieje i tylko dzięki ciężkiej pracy lustratorów, historyków, badaczy możemy przeczytać jak to wspaniałe miejsce wyglądało, a oczyma wyobraźni możemy na chwilę przenieść się w czasie aby poczuć klimat tamtych dni .

Poliptyk grudziądzki
Nastawa ołtarzowa z kaplicy dawnego zamku krzyżackiego w Grudziądzu jest z pewnością najwspanialszym zabytkiem pomorskiego malarstwa tablicowego gotyku, jest to wielka struktura złożona z części centralnej i dwu par ruchomych skrzydeł. Każda z tych części składa się z dwu tablic ustawionych jedna nad drugą; całe retabulum obejmuje wiec łącznie osiemnaście obrazów, które mogą być oglądane v trzech kolejno odsłanianych cyklach. W pełni otwarty poliptyk ukazuje »świąteczny« cykl mariologiczny. Dwie wielkie tablice centralne przedstawiają Koronację Marii a poniżej Zaśnięcie. Awersy czterech mniejszych tablic skrzydłowych wyobrażają dzieje przyjścia Chrystusa na świat: Zwiastowanie, Narodziny, Pokłon trzech króli oraz Ofiarowanie w świątyni. Jeżeli pierwsza para skrzydeł jest zamknięta, osiem obrazów o jednakowych rozmiarach ukazuje cykl pasyjny: Modlitwę w Ogrójcu, Pojmanie, Sąd nad Chrystusem, Biczowanie, Koronowanie cierniem, Niesienie Krzyża, Ukrzyżowanie oraz Zmartwychwstanie Chrystusa. Po zamknięciu drugiej pary skrzydeł ukazuje się Sąd Ostateczny obejmujący rewersy ich czterech tablic.

 

Utracone kościoły i kaplice
Zamek w Grudziądzu studia i materiały
Lustracja Starostwa grudziądzkiego 1603
Lustracja Starostwa grudziądzkiego 1739
X. Froelich Historia powiatu grudziądzkiego
Technologia artis3

 

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close