Mennonici grudziądzcy

Z początkiem lat trzydziestych XIII wieku, a już po roku 1309 na Pomorzu Gdańskim dało się odczuć zdecydowany napływ osadników ze Śląska, okolic Halle oraz Westfalii. Nowi osadnicy tych ziem, zdecydowanie górowali na ludnością polską. Dziś dość trudno jest określić skalę tego osadnictwa, a już szczególnie trudne to jest do wykonania na terenach wiejskich. Na ziemi chełmińskiej znalazło się sporo osadników ze Śląska, Miśni czy też  Turyngii. We wschodniej części Ziemi chełmińskiej z początkiem XIV wieku nasiliło się osadnictwo rycerskie i jak można przypuszczać osadnictwo chłopskie.

Menno-Simmons

Menno Simmons
polenvoornederlanders.nl

Kolejną grupą osadników na terytorium ziemi chełmińskiej byli Mennonici. Ten anabaptystyczny ruch religijno społeczny w swoich doktrynach odrzuca wszelką hierarchie kościelną, służbę wojskową, nie uznawał też zajmowania wszelkich urzędów państwowych. Nazwa tego ruchu wywodzi się od nazwiska założyciela Menno Simmonsa.

 Mennonici zaczęli opuszczać swój kraj w wyniku prześladowań po zwycięstwie kontrreformacji w Holandii w roku 1555. Jedną z  pierwszych osad mennonickich można spotkać na ziemi chełmińskiej w miejscowości Sosnówka, założoną w roku 1553była to pierwsza w  okolicach Chełmna położona po prawej stronie Wisły osada mennonicka . Kolejne miejscowości zasiedlane przez Mennonitów to Mała Nieszawka w której gmina mennonicka powstała w XVI wieku. Dalej Przechówko gmina Świecie, gdzie osadę założono ok. 1540 roku. Grupa, tu Mennonici pojawili się w na przełomie XVI-XVII wieku. Jeziorki w gminie Lniano, tu Mennonitów można spotkać od roku 1727. W XVI wieku, najbliżej położoną wsią koło Grudziądza, w której osiedlili się Mennonici była wieś Tuszewo. O Tuszewie a właściwie jeziorze Tuszewo wspomina dokument lokacyjny dla miasta Grudziądza z roku 1291. W XIV wieku folwark Tuszewo należał do zamku grudziądzkiego. Mennonici osiedlili się tu w 1590 roku, jako dzierżawcy, na podstawie przywileju wystawionego przez grudziądzkiego starostę Jana Zborowskiego. Inne znane umowy dzierżawne starosty grudziądzkiego dotyczyły wsi, Lubień Mały 1590 rok oraz Lubień Wielki z roku 1591 i Parski z tegoż samego roku. Przyczyna dla której tak chętnie przyjmowano osadników holenderskich , była zgoła prozaiczna. Chodziło mianowicie o względy ekonomiczne. W czasie wojny polsko krzyżackiej w latach 1519-1521 wiele ze wsi zostało doszczętnie zrujnowanych. Jako że pomyślne

koscdgrupa

Kościół mennonicki w DolnejGrupie
zburzony w 1945 roku

osiągnięcia Mennonitów, w zagospodarowaniu Żuław Gdańskich odbijały się szerokim echem, stąd tenutariusze (czyt. dzierżawcy) królewszczyzn tak chętnie przyjmowali ich na swoich terenach. Wiek XVIII kończy proces osadnictwa monnonickiego w okolicach Grudziądza. Powodem tego był brak możliwości osadzania nowych osadników na tych ziemiach. Lecz jeszcze w 1710 roku Mennonici osadzają się we wsi Kuntersztyn.

Monnonici jako grupa społeczna byli bardzo wszechstronni. Znali się doskonale na melioracji, osuszaniu terenów podmokłych, potrafili też walczyć z powodziami. Budowali wały ochronne, rowy nawadniające oraz regulowali rzeki. Dzięki wysokiej kulturze rolnej, gospodarności oraz pracowitości, szybko stawali się ludźmi zamożnymi, przez co nazywano ich szlachtą gburską. Dziś po osadnikach holenderskich ślad zaginął a niemym świadkiem tych wysoce utalentowanych ludzi, pozostały cmentarze. Taki cmentarz założony około 1690 roku, można dziś obejrzeć w miejscowości Sosnówka, leżącej na trasie Grudziądz Chełmno jadąc przez miejscowość Górne Wymiary. Niezwykle piękne nagrobki świadczą historię tych ludzi. Jednak najstarsze nagrobki datowane na lata 1691,1836,1861 przeniesione zostały do muzeum w Toruniu.

„Katalog domów modlitwy Mennonitów” – Maciej Warchoł
„Mennonici na terenie basenu grudziądzkiego” – Maria Skiwska

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close