Projekt niezbudowanego mostu przez Wisłę z roku 1869

 

Projekt niezbudowanego mostu przez Wisłę z roku 1869

Wiek XIX to dalsza kontynuacja rewolucji przemysłowej zapoczątkowanej w osiemnastowiecznej Europie. Wiek pary i elektryczności ekspandował na teren całej Europy, osiągając w jego drugiej  połowie,  wschodnie obszary Państwa Pruskiego.  Znajdujący się w jego granicach , prowincjonalny Grudziądz, chcąc się dalej rozwijać podobnie jak inne miasta regionu,  musiał także przedsięwziąć szereg działań,związanych z rozwojem miasta.  Industrializacja miasta rozwijała się w ogromnym tempie.  W 1862  powstaje fabryka H&V, 1865 Gazownia Miejska. W późniejszym okresie  Fabryka Ventzkiego, cegielnia Falcka, rzeźnia miejska i wiele wiele innych.
Władze miejskie były bardzo zainteresowane poczynaniami inwestorów gospodarczych lokujących  swoje fabryki  w mieście.  Natychmiast zdano  sobie sprawę, jak ważną dla powstającego przemysłu będzie utworzenie sprawnej  infrastruktury  komunikacyjnej. Grudziądz miał swój specyficzny problem. Była to naturalna przeszkoda w postaci rzeki Wisły, która  oddzielała go od leżących na zachodzie państwa  chłonnych rynków zbytu. Ponadto ówczesna sieć dróg utwardzonych nie była tak rozwinięta, co rzutowało na sprawność transportu wytworów fabrycznych.  Mając to na uwadze  postanowiono zaangażować się w rozwiązanie tych problemów.  Widząc wielkie zalety i sprawność transportu kolejowego , Magistrat Grudziądzki podjął działania zmierzające do przyłączenia miasta do pruskiej sieci kolejowej.  Po raz pierwszy już w roku 1843 złożono na ręce ministra państwa i finansów w Rządzie Pruskim memoriał,  z prośbą o skierowanie linii Kolei Wschodnich  (Ostbahn) przez Grudziądz , co wiązało się oczywiście z budową mostu kolejowego w Grudziądzu.  Niestety petycja została odrzucona i linię do Królewca poprowadzono przez Tczew, gdzie  wybudowano  w roku 1857 najdłuższy (837m)w tych czasach   most w Europie.  Starania te czyniono dalej.
W roku 1872 złożono kolejną petycję na ręce ministra handlu Rządu Pruskiego. Z treści petycji podpisanej przez urzędników magistratu, burmistrza i wielu posiadaczy dóbr ziemskich z powiatu wynikło,  iż chciano uzyskać zgodę na wybudowanie połączeń kolejowych, w których węzeł grudziądzki miałby bezpośrednie połączenia kolejowe z portami  Gdańska, Szczecina i Kołobrzegu. Oczywiście warunkiem koniecznym była budowa mostu kolejowego w Grudziądzu.
Pomimo odrzucenia  memoriału z roku 1843 , Magistrat Grudziądzki nie spoczął na laurach.   W międzyczasie powołano do życia  Komitet Budowy Mostu przez Wisłę.  Celem sprawdzenia możliwości finansowych i technicznych związanych z budową mostu ,  koncepcję budowy przekazano w ręce  fachowca, zlecając mu opracowanie różnych propozycji konstrukcyjnych mostu i określenie szacunkowych nakładów finansowych związanych na jego wykonanie..  Realizacją tego projektu  zajął się mieszkający we Frankfurcie nad Menem inżynier  Schmick .

Propozycje dotyczące budowy mostu przez Wisłę w Grudziądzu

Propozycje dotyczące budowy mostu przez Wisłę w Grudziądzu

szkicmostuPraca Schmicka został zakończona  16 lipca 1869 roku i przekazana Komitetowi Budowy Mostu. Również zainteresowani  tym zagadnieniem mieszkańcy miasta mogli zaspokoić swoją ciekawość.  Opracowanie  Schmicka wydano w roku 1869 w formie broszury  przez znane w Grudziądzu wydawnictwo Gustav’a Roethe’go pod tytułem:  „Propozycje dotyczące budowy mostu przez Wisłę w Grudziądzu”.  W niej zamieszczone są rysunki projektu mostu, który nigdy nie połączył  brzegów Wisły w Grudziądzu.
W pracy tej Schmick stwierdza , że budowa mostu będzie związana ze zwiększonymi nakładami finansowymi ,w porównaniu z nakładami poniesionymi przy budowie np.  mostów na rzece  Ren.  Odrzuca on także koncepcję  budowę mostu wiszącego na wzór ówczesnych konstrukcji  zbudowanych w Ameryce. Spowodowane to jest specyfiką miejsca budowy: braku skalistego gruntu, gdzie można by zbudować solidne przyczółki mostowe, a także szerokością nurtu rzecznego wraz z rozlewiskiem.   Najrozsądniejszym rozwiązaniem jest konstrukcja ustawiona na filarach wykonanych w formie rurowych pali żelaznych,zabezpieczonych przed spływem kry, opancerzonymi łamaczami lodu.  .Uwzględniając koszty materiału, wykonania  oraz transportu( konstrukcję stalową miano wykonać w Anglii), inż. Schmick ustalił szacunkowo koszty dolnej części mostu (2 przyczółki mostowe, 7 filarów) na sumę około 200.000 talarów.
FilarBardziej skomplikowanym problemem był wybór właściwego materiału na  konstrukcję  ośmiu przęseł mostowych.  Praktycznie do dyspozycji miano dwa materiały: żelazo i drewno.  Drewno było tańsze i w tych czasach budowano również mosty drewniane , po których poruszały się pierwsze pociągi (most przez Łabę w Riesa).  Czas eksploatacji takich mostów  był szacowany na  około 30-35 lat. Schmick określił koszty budowy górnej części z drewna na około 100.000 talarów.  Łączne koszty całego mostu tj. filarów,PrzesłoDrew   przyczółków  i przęseł  z drewna wyniosły by 300.000 talarów. Drugim wariantem było zastosowanie  w moście przęseł z walcowanej stali . Powodowało to podwyższenie stabilności, wytrzymałości i nośności przęseł. Wadą tego rozwiązania znaczne podwyższenie kosztów.  Sama konstrukcja przęseł była by trzy razy droższa niż konstrukcja w drewnie i osiągnęła by sumę 300.000 talarów. Łączna suma kosztów niezbędnych do budowy konstrukcji stalowej oscylowała by w pobliżu 500.000 talarów.
PrzesłoZelBiorąc pod uwagę, że w wypadku mostu drewnianego koszty budowy  w wysokości około 300.000 talarów były do zaakceptowania przez miasto,  Schmick proponuje miastu wybranie tej wersji. W wypadku remontu mostu  po 30 latach eksploatacji, założono  , że do tego czasu miasto uzyska wsparcie finansowe ze strony Państwa Pruskiego lub Kolei Niemieckich, które umożliwi zbudowanie przęseł ze stali.
Rzeczywistość pokazała nam, że ten most pozostał jedynie na papierze. Po siedmiu latach  od ukazania się projektu Schmicka,  10 kwietnia 1876 roku  zaczęto budowę pierwszego mostu kolejowego przez Wisłę. Most jako konstrukcje całkowicie stalową oddano do użytku w dniu 20 października 1879. Opis mostu i historię budowy można znaleźć na naszym portalu pod następującym linkiem :
http://www.graudenz.pl/historia/do-1919-roku/most-przez-wisle-w-grudziadzu-2/

Kończąc artykuł,   chciałbym poinformować czytelników , że projektant mostu inż Johann Peter Wilhelm Schmick był bardzo znanym projektantem i budowniczym mostów w Niemczech. Za swoje osiągnięcia  otrzymał nagrodę za prace badawcze na Wystawie Swiatowej  we Wiedniu w roku 1873 a biuro konstrukcyjne Schmicka istnieje do dzisiaj w Frankfurcie nad Menem.

Roman Wróblewski

 

Materiał źródłowy :  Schmick Johan Peter  „Vorschleage zum Bau einer Weichselbruecke bei                                            Graudenz1869”  (Propozycje dotyczące budowy mostu przez Wisłę w Grudziądzu)

 

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close