Średniowieczny Grudziądz – życie codzienne cz.1

 

 

 

Wstęp

To kilku częściowe wypracowanie ma za zadanie przedstawić państwu w luźnym świetle jak wyglądało życie mieszkańców nie tylko naszego ale i wielu innych miast w okresie średniowiecza. Dlaczego napisałem „innych miast”? Ponieważ zarówno schemat budowy tych miast jak i życie mieszkańców w wiekach średnich były do siebie bardzo podobne.

Początki:

Osada Grudomzch o której pisze się w przywileju Bolesława Szczodrego dla klasztoru w Mogilnie, z datą 11.IV.1065 roku, leży na obszarze pomiędzy rzekami Wisłą i Osą. Świadczy to niewątpliwie o tym, że Grudomzch, dalej nazywać go będziemy Grudziądzem, istniał na długo przed nadaniem mu praw miejskich w 1291 roku, jako niewielka osada. Zapewne powstanie osady, w tym miejscu  nie jest dziełem przypadku. Na prawym brzegu rzeki znajdują się dwa wzniesienia, tak zwana kępa forteczna oraz kępa Strzemięcińska.

Najbardziej na południe wysuniętym ramieniem kępy fortecznej jest tak zwana  „góra zamkowa”, która wznosi się nad Wisłą bardzo stromym zboczem. Natomiast wschodnie zbocze, łagodnie opadające stało się wyśmienitym terenem do założenia osady. Niebagatelną role odegrały zapewne względy bezpieczeństwa. Teren od zachodu broniony był przez Wisłę, od północy przez bagnistą dolinę rzeki Osy. Z czasem osada weszła w skład państwa pierwszych Piastów, a z czasem Prus. Nie jest zamysłem tego wypracowania, opisywanie całej historii Grudziądza od czasów jego powstania, aż do dnia dzisiejszego lecz tylko pewien fragment jego dziejów. Po śmierci współbrata Filipa Boguchwała w 1213 roku, Chrystian obejmuje „pokojową”, ale wspomaganą orężem misję nawracania plemion Bałtów, którzy jako jedyni z ludów pruskich nie byli jeszcze chrześcijanami. Aby w tej misji dopomóc książę Konrad Mazowiecki, nadaje część ziemi chełmińskiej biskupowi Chrystianowi, w tym także gród Grudziądz. Miało to miejsce 5.VIII.1222 roku. Jako że misja „chrystianizacyjna” nie szła po myśli biskupa, bowiem Prusowie nie chętnie wyzbywają się swojej wiary, dając to do zrozumienia poprzez ataki na misjonarzy, zaczęto szukać innego rozwiązania. Wezwano na pomoc Zakon Szpitalny Najświętszej Marii Panny z Jerozolimy. Uważa się, że właśnie za aprobatą samego Chrystiana. W roku 1228 książę Konrad Mazowiecki przekazuje zakonowi krzyżackiemu dobra książęce w ziemi chełmińskiej, jednak z wyłączeniem pozostałej w obrębie tej ziemi, własności kościelnej oraz rycerstwa polskiego . W 1231 roku zakon krzyżacki przybywa do ziemi chełmińskiej. Tegoż samego roku biskup Chrystian, zrzeka się na rzecz zakonu, całej darowizny księcia Konrada włącznie z Grudziądzem.

05Po tych wydarzeniach w 1234 roku w  Grudziądzu pojawiają się pierwsze zastępy zakonu krzyżackiego. Datę przybycia do Grudziądza komtura Bertholda, powstanie komturstwa grudziądzkiego i rozpoczęcie budowy zamku konwentualnego przypisuje się na lata 50 –te XIII wieku. Jednak najnowsze dokumenty mogą świadczyć o tym, że może to być okres pomiędzy 1263-1269 rokiem. A więc powstaje zamek, otoczony murami z Bramą Fijewska po północno wschodniej stronie. Brama ta prowadziła do folwarku Fijewo, gdzie Krzyżacy mieli  gospodarstwo dla swoich własnych potrzeb. Trzymano tam nie tylko zwierzęta hodowlane ale także i konie, których zakon posiadał dość sporą ilość.  Zostaje wytyczona siatka ulic ze swoim centralnym miejscem, w którym mieści się rynek, na środku którego postawiony zostaje ratusz. W czasach średniowiecznych taki model miast był ogólnie przyjętym modelem dla miast krzyżackich. Jako, że zakon krzyżacki miał w swojej regule obowiązek zakładania kościołów przeznaczonych dla chorych oraz kalek, powstaje w Grudziądzu, kościół p.w. św. Ducha oraz kościół p.w. św. Jerzego w dawnej osadzie zwanej Rybaki. Kościół ten posiadał w ówczesnych czasach władzę sądowniczą. W 1291 roku osadzie Grudziądz zostają nadane prawa miejskie, wzorowane na prawie chełmińskim z 1233 roku. Od tego właśnie roku zaczyna się historia Grudziądza jako miasta.  Pod koniec XIII wieku w roku 1299 rozpoczyna się budowa kościoła pod wezwaniem św. Mikołaja. Budowa kościoła trwała od schyłku XIII aż do XV wieku. W 1341 roku w Grudziądzu ma miejsce pożar,  kościół św. Jerzego, zostaje oddany pod zwierzchnictwo kościoła p.w. św. Mikołaja. W początkach XIV wieku, Grudziądz zostaje obwarowany murami miejskimi. Mury miejskie posiadały 5 bram, których nazwy brzmiały, Wodna, Toruńska, Boczna, Łasińska oraz Zamkowa.
C.D.N.

W kolejnym odcinku:

Kilka słów na temat zabudowy,sposoby na handel oraz co miasto zapewniało mieszkańcom.

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close