Zakon krzyżacki – część naszej historii cz.1

 

 

 

 

Bez wątpienia należy się kilka słów poświęcić zakonowi krzyżackiemu bez, którego Grudziądz mógł nie mieć takiej szansy, na tak szybki i bujny rozkwit w okresie średniowiecza. Kim byli, skąd się wzięli w Ziemi chełmińskiej? No więc zakon krzyżacki w Prusach, jako zakon w szerszym znaczeniu tego słowa, to zaledwie 200 do 300 osób, jednak w szczytowym okresie rozwoju w XIV i XV wieku zakon liczył sobie ok. tysiąca osób. Zakon niemiecki przy szpitalu Najświętszej Marii Panny w Jerozolimie, został powołany do życia w 1190 roku po to, aby jako instytucja opiekował się pielgrzymami, którzy w okresie wypraw krzyżowych udawali się do grobu Chrystusa w Jerozolimie. Z upływem czasu jednak za przykładem takich zakonów krzyżowych jak Joannici czy też templariusze, zakon niemiecki włączył do swojej „oferty” szpitalnej i opiekuńczej, „usługi” rycerskie. Z czasem właśnie to one zdominowały, zakres działania zakonników niemieckich. W tak zwanej jerozolimskiej fazie istnienia jako zakon szpitalny, kierował się regułą zakonu Joannitów. Reforma z 1198 roku spowodowała, że zakon musiał sięgnąć do reguł zakonu templariuszy. Reguły zakonu templariuszy były tak bliskie sercom Krzyżaków, że ci uznawali je za swoje. Jednak uznanie reguł templariuszy, nie uchroniło zakonu przed sporem o strój. Ostatecznie w roku 1211 papież Innocenty III zezwolił Krzyżakom na noszenie takiego samego stroju, jaki nosili templariusze, z tą tylko różnicą, że krzyż na płaszczach niemieckich miał być koloru czarnego.

Herman von Salza

Herman von Salza Wielki mistrz zakonu w latach 1210-1239

Na ziemiach polskich zakon krzyżacki pojawił się po tym jak, książę Konrad mazowiecki sprowadził ich celem obrony granic swego księstwa przed atakami Prusów, Jaćwięgów oraz Litwinów. Na terenie Ziemi chełmińskiej Krzyżacy pojawili się za sprawą biskupa misyjnego Prus Chrystiana. W ówczesnych czasach biskup Chrystian był przedstawicielem papiestwa na Tereniu Prus. Bez jego zezwolenia, żadne wojsko krzyżowe a tym bardziej zakonne, nie miało prawa wkroczenia w obręb kraju. W związku z tym, że biskup Chrystian potrzebował pomocy w swojej misji chrystianizacyjnej w styczniu 1230 roku, odstąpił Krzyżakom wszystkie swoje posiadłości nadane mu przez Konrada mazowieckiego w zamian za pomoc w walce z poganami. Nadmienić jednak należy, że ani książę Konrad, ani biskup Chrystian nie mieli pojęcia z jakimi zamiarami przybyli Krzyżacy. Pierwsza grupa przybyła do Polski pod przywództwem Filipa von Halle w 1228 roku, zajęła gródek Vogelsang naprzeciw grodu Postolsko, na terenie dzisiejszego Torunia. Druga grupa pod wodzą Hermana von Balka, w 1230 roku, zajęła oddany im przez Konrada gród w Nieszawie. W 1232 roku Krzyżacy przejęli Chełmno, co równoznaczne było z przejęciem naczelnego grodu na Ziemi chełmińskiej. Podczas misji krzyżowej do Prus pod koniec 1234 roku Krzyżacy zdobywają Kwidzyn. Tu należy dodać, że osiągnęli to przy pomocy rycerstwa polskiego prowadzonego przez książąt, Konrada mazowieckiego, Kazimierza kujawskiego, Henryka śląskiego oraz Świętopełka gdańskiego. Zakon niemiecki przystępuje do umacniania swojej pozycji. Na pograniczu chełmińsko pomezańskim, budują silny obóz w Radzynie. W 1236 roku margrabia miśnieński Henryk pomaga zdobyć Krzyżakom okolice jeziora Druso (Drużno), a przy okazji zagarniają siedzibę biskupa Chrystiana, Zantyr. 1238 rok to data powstania nowego grodu w Elblągu, zaś 1238 budują Krzyżacy Dzierzgoń. Miejscowość ta stosownie do bulli papieskiej z 1243 roku, dostaje się w ręce biskupa Ernesta z Torgawy. Jednak w roku 1255 biskup Ernest zamienia się z Krzyżakami na Kwidzyń. Ważną rzeczą jest aby nadmienić, że wszystkie najazdy krzyżowców i Krzyżaków, odbywały się pod nieustannym naciskiem papiestwa, a kiedy biskup Chrystian dostaje się do niewoli całkowite kierownictwo misji chrystianizacyjnej przechodzi w ręce Krzyżaków. Nie obeszło się jednak bez nieporozumień między sojusznikami. Kiedy w roku 1242 Świętopełk buduje gród w Sartowicach i zaczyna pobierać cła żeglugowe na Wiśle, Krzyżacy występują zbrojnie przeciw niemu. Ostatecznie w grudniu 1242 roku Krzyżacy zajmują Sartowice. W roku 1243 pod Rządzem, niedaleko Grudziądza dochodzi do kolejnego starcia pomiędzy Krzyżakami a Prusami. Tu jednak Krzyżacy zostają całkowicie rozbici. Jednak ta jak i inne bitwy nie powstrzymały jakże silnej ekspansji zakonu niemieckiego w Prusach.

Książki, które wykorzystałem do napisania tej krótkiej pracy „Zakon krzyżacki – część naszej historii cz.1 cz. 2” oraz dodatek

 

¹) Marian Biskup, Gerard Labuda – Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach
²) Roman Apolinary Regliński – W kręgu legend krzyżackich

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close