Browar Kuntersztyn

 

Badacze przeszłości nie są w stanie do dziś odpowiedzieć na pytanie kto, gdzie i kiedy po praz pierwszy wpadł na pomysł warzenia piwa. Wiadomym jednak jest, że musiało to nastąpić za sprawą rozwoju kultury materialnej ludów pierwotnych. Uważa się, że pierwszym wytwórcą rzeczonego trunku może być Warzelnianajstarsza cywilizacja jaką jest cywilizacja Sumeryjska. Dowodem na to mogą być znaleziska w osadzie Curan, gdzie znaleziono przedmioty podobne do kadzi warzelnych sprzed 6500 lat p. n. e. Nie wątpliwie ciekawy okresem dla produkcji piwa jest okres cywilizacji babilońskiej. W tym czasie bowiem powstał kodeks Hammurabiego mówiący o tym, „że wszyscy którzy będą fałszować piwo lub nie będą przestrzegać reguł jego sprzedaży z zamiarem oszukania kupującego, grozi kara śmierci przez utopienie”. Kolejną niezwykle ciekawą cywilizacją znająca złoty napój była cywilizacja egipska, która piwo znała już 2600 lat p. n. e. Tam z kolei piwo okrzyknięte było napojem boskim. Niestety nie posiadamy żadnych zapisów historycznych dotyczących warzenia piwa w Polsce aż do połowy IX wieku. Pierwsze wzmianki pojawiają się dopiero w wieku XI. w kronice biskupa marseburskiego Thietmara. Polskimi kronikarzami, którzy wspominają w swoich kronikach o piwie warzonym na ziemiach polskich byli Wincenty Kadłubek (1151-1223) oraz Gall Anonim. Później byli to znany historyk Jan Długosz (1415-1480), Mikołaj Rey (1505-1569) oraz Julian Kołaczkowski (1837-1889). Tak to poprzez historię przeszliśmy do wieku XIX, który dla nas Grudziądzan jest szczególnie ważny. Bowiem to w tym wieku rozpoczyna się historia browaru do którego większość mieszkańców pała szczególnym sentymentem.
Kuntersztyn pierwotnie folwark , który mieścił się w okolicy nieistniejącego już browaru. Osadnicy osiedlali się tam głównie przy trakcie prowadzącym do folwarku czyli na dzisiejszej ulicy Sikorskiego. Później wieś, początkowo razem z Wielkim Kuntersztynem tworzyła miejscowość Kuntersztyn (według zapisów archiwalnych z 1633 – Konterstein). Miejscowość miała powierzchnię 2 włók. W1667 roku należała do kościoła katolickiego w Grudziądzu. W połowie XVIII wieku miejscowość została podzielona na Wielki i Mały Kuntersztyn.

Mały Kuntersztyn w 1764 roku został wydzierżawiony małżeństwu Zydowitzów, w 1781 właścicielem tych dóbr był już pracownik inspektoratu grudziądzkiej twierdzy, StajniaMeyer. Wybudował tu masywne domy mieszkalne i budynki gospodarcze. W 1799 wieś sprzedano oberżyście Schiemannowi i jego żonie Elżbiecie, która urządziła w folwarku oryginalny ogród z oranżerią z dziesięcioma figurami oraz różnymi gatunkami drzew. W 1861 roku Kuntersztyn (128 ha) oraz Tarpno przejął Franciszek Kunterstein. W 1900 roku jego potomkowie sprzedali część wsi miastu Grudziądzowi. Pozostałe ziemie w 1929 roku przejął Skarb Państwa, znajdował się tam istniejący a wzmiankowany na początku tego artykułu browar. Jako że gałąź przemysłu spożywczego znalazła w Grudziądzu bardzo korzystne warunki rozwoju. Jednak tej sferze produkcyjnej nigdy nie udało się pobić swoimi rozmiarami przemysłu metalurgicznego. Wedle przekazów Browar Kuntersztyn pojawia się w roku 1876. Jednak przekazy źródłowe, mówią o istnieniu pierwszych budynków produkcyjnych w 1865 roku, a ściślej rzecz biorąc w latach osiemdziesiątych. Natomiast w latach dwudziestych XX wieku nastąpiła gruntowna przebudowa, modernizacja oraz rozbudowa kompleksu. Architektura całości budynków mieszczących się na terenie browaru, jest typowa dla budynków przemysłowych końca XIX wieku. Budynki produkcyjne oraz pomocnicze wybudowane zostały z cegły. Elewacje tych budynków nie tynkowane, lecz ceglane. Wyjątkiem był dom mieszkalny, który otynkowano. Jednak budynek ten nie był tynkowany zaraz po ukończeniu jego budowy, lecz dopiero w latach dwudziestych XX wieku.
budynek mieszkalnyPoczątki browarnictwa na tych terenach sięgają lat sześćdziesiątych XVII wieku, kiedy po „potopie szwedzkim” browar przeniesiono z zamku grudziądzkiego na teren ówczesnego folwarku Fijewo. W 1851 roku właściciele dóbr ziemskich Mały Kuntersztyn rodzina De Beaulieu kupuje browar i włącza go do swojego majątku. Jednocześnie browar przyjmuje nazwę „Kuntersztyn”. Początkowo browar produkował piwo w małych ilościach, przede wszystkim dla pracowników majątku, a gatunki lepsze produkowanego piwa przeznaczone były dla właścicieli majątków, rządców i elity miasta Grudziądza. Od roku 1876, browar rozpoczyna produkcję piwa na większa skalę, stając się jednocześnie największym tego typu przedsiębiorstwem w Grudziądzu. W 1897 roku browar zostaje przekształcony w spółkę akcyjną. Najstarszymi obiektami na terenie browaru były budynki słodowni, który wybudowano w 1865 roku oraz budynek starej warzelni wybudowany w 1887 roku. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku dobudowano budynek administracyjny oraz mieszkalny, który znajdował się przy wjeździe na teren browaru. W latach 1928-1930 zakład został całkowicie zmodernizowany. Do roku 1936 grudziądzka spółka należała do Związku Browarów we Warszawie, a od 1937 stały się browary grudziądzkie członkiem nowo powstałej sekcji browarniczej przy Związku Fabrykantów w Poznaniu.

Piwa grudziądzkie

Kilka gatunków piw produkowanych przez browar grudziądzki

Grudziądzki browar swoją produkcję kontynuował bez przerwy także w okresie między wojennym. Drugim tego typy przedsiębiorstwem był browar Gerikego. Okres między wojenny to ciekawa historia browaru. Właściciele browaru Kuntersztyn aby zwiększyć znaczenie swojego browaru, wykupywali mniejsze i słabsze ekonomicznie firmy. Niemieccy akcjonariusze wykupili między innymi browary w Kobylepolu pod Poznaniem. Browary w Toruniu, Tczewie oraz innych miejscowościach. Druga wojna światowa oszczędziła zabudowania browarnicze, co pozwoliło na bardzo szybkie uruchomienie produkcji piwa po roku 1945. Po wojnie browar stał się samodzielnym przedsiębiorstwem, a w 1960 roku został włączony do struktur Zakładów Piwowarskich w Bydgoszczy. Kolejne przebudowy grudziądzkiego browaru miały miejsce w latach 70 tych i 80 tych XX wieku. Niestety przebudowy te miały zgubny wpływ dla zabytkowych cech architektonicznych najważniejszych budynków kompleksu. W 1992 roku zakłady w Bydgoszczy zostają sprywatyzowane. W roku 2000 stają się częścią austriackiego koncernu Brau Union A.G.. W 2001 roku Brau Union zaprzestaje produkcji piwa w Grudziądzu, zamykając zakład. Nowo powstała spółka Browary Grudziądzkie w roku 2002, wykupuje od Austriaków majątek, aby w styczniu 2003 roku wznowić produkcję piwa w naszym mieście. Grudziądzki browar wszystkie swoje produkowane piwa opatruje charakterystycznymi, srebrzystymi etykietami z podobiznami bohaterów odpowiadających nazwom piw. Wyjątkiem jednak było piwo „Grudziądzkie”, które na srebrzystej etykiecie w czerwonym polu nie miało żadnego wizerunku a tylko napis „Grudziądzkie”. Browar w Grudziądzu posiadał nawet swój własny śpiewnik, który zatytułowany był „Śpiewnik Grudziądzkich jasnych z pianką”. W śpiewniku tym znajduje się hymn Grudziądzkich jasnych, który zaczyna się tymi oto słowami.

Tu nad Trynką browar stoi konkurencji się nie boi, warzy piwko wyśmienite, które dzisiaj będzie pite(…).

 

 

Browar Kuntersztyn – Urząd miejski w Grudziądzu
Lustracja Prus Królewskich 1765
Struktura przemysłu w mieście Grudziądzu – Grażyna Leśniewska
Wystawa przemysłu Grudziądz 22.VII – 9 VIII 1959
Śpiewnik Grudziądzkich jasnych z pianką – Browar Kuntersztyn Grudziądz
Mały Kuntersztyn – Wikipedia
Księga piw i browarów polskich – Tadeusz Kaczmarek

 

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close