Klasztor Reformatów

Grudziądz ulica Wybickiego 10/22. W tym miejscu znajduje się Zakład karny nr 1. Teren otoczony wysokim murem, do którego nie każdy mieszkaniec Grudziądza, jak i turysta ma bezpośredni dostęp.

Jerzy August Wandalin Mniszech

Jerzy August Wandalin Mniszech

 Na terenie tego obiektu więziennego znajduje się późnobarokowy klasztor pod wezwaniem Św. Krzyża. Jednak dawniej w tym miejscu, znajdowała się wieś Fijewo. Do wsi Fijewo prowadził trakt łasiński, biegnący od Bramy łasińskiej, wzdłuż tak zwanych ogrodów uprzywilejowanych w kierunku północnym od miasta. Na przełomie XIII-XIV wieku Krzyżacy założyli w tym miejscu gospodarstwo, z którego zaopatrywali się w mięso oraz płody rolne. Znajdował się tam budynek dla czeladzi folwarcznej, szopa, chlew, stajnia, stodoła, wielki ogród oraz studnia tak nieodzowna przy pracach rolnych. Fijewo otoczone było solidnym ogrodzeniem, w którym osadzono bramę murowaną z wrotami drewnianymi. Z biegiem czasu gospodarstwo rozrastało się i na jego terenie wybudowano folwark, browar oraz gorzelnię, które znajdowały się nad Trynką. Zwiększyła się ilość stodół a do majątku dołączyła owczarnia oraz chałupy ogrodnicze. Na tym to właśnie trenie w późniejszym czasie, powstanie jeden z nielicznych klasztorów w Grudziądzu. Braci Reformatów w XVIII wieku, sprowadza do Grudziądza ówczesny starosta grudziądzki Jerzy August Wandalin Mniszech. Król August III Sas, u którego starosta Mniszech cieszy się ogromnym poparciem, wyraża zgodę na wyłączenie z terenów Fijewa, gruntów o powierzchni ponad sześciu hektarów, aby ten podarował je zakonowi. W roku 1750 przystąpiono do budowy klasztoru i kościoła pod wezwaniem Św. Krzyża. W 1751 roku następuje konsekracja kościoła, tym samym staje się on kościołem parafialnym dla nowo powstającego przedmieścia kwidzyńskiego, które w roku 1783 włączone zostaje do miasta. Niebawem w skład majątku Reformatów, wchodzą ogrody bogatych mieszczan, przy ulicy Ogrodowej. Miasto zastrzegło sobie jednak, żeby w tym miejscu nie odbywały się żadne jarmarki oraz aby żaden rzemieślnik, który nie należy do Cechu nie miał prawa się tam osiąść.

klasztor reformatów

Klasztor Reformatów
zamkidwory.mojeforum.net

W tym miejscu należy się kilka słów na temat zakonu zwanego Reformatami. Zakon Franciszkanów Reformatów, bo taka jest poprawna nazwa tej grupy zakonników to również „Bracia Mniejsi Ściślejszej Obserwacji”, jest wewnętrzną frakcją Zakonu Braci Mniejszych. Utworzenie frakcji Zakonu Braci Mniejszych datuje się na XVI wiek. Powstaje ona na fali licznych ruchów odnowy. Jednak Reformaci nigdy nie byli odrębnym zakonem. Podobnie z resztą jak alkantarzyści czy też rekolekcji. Posiadali jednak swoje własne statuty oraz autonomię. 4 października 1897 roku papież Leon XIII w konstytucji apostolskiej, znosi wszystkie odrębności w zakonie. Od tego momentu cały zakon posiada jednolite ustawodawstwo. W Polsce zakon ten obecny jest od 1622 roku. Personel zakonu w Grudziądzu składał się z 14 ojców, 3 kleryków oraz 5 braci. Dodatkowo w klasztorze byli też zakrystian, kucharz, jałmużnik, krawiec i odźwierny. Kościół klasztorny to budowla późnobarokowa orientowana, kryta dachówką. Fasada zdobiona jest czterema pilastrami typu jońskiego i atyką a na dachu znajduje się wieżyczka pokryta blachą. Wnętrze kościoła jednonawowe o powierzchni 300 metrów kwadratowych. Ściany ozdobione są pilastrami z kapitelami korynckimi. Pięć ołtarzy dębowych stylowo dostrojonych, rzeźbionych znajduję się w

klasztorze. Główny ołtarz jest największy, bowiem ma on wysokość i szerokość kościoła. Przedstawia on cała stację ukrzyżowanego Jezusa. Cztery pozostałe ołtarze przedstawiają Wniebowstąpienie Pańskie, Wniebowzięcie Najśw. Marii Panny, Św. Franciszka oraz Św. Antoniego. Wszystkie figury wyrzeźbiono w naturalnych wielkościach.  W marcu 1772 roku Grudziądz wraz z Prusami zachodnimi dostaje się w ręce pruskie. 8 czerwca 1772 roku przyjeżdża do miasta Fryderyk II i przeznacza Grudziądz na twierdzę. Mocno podupadły już w tym czasie zamek grudziądzki nie interesował króla Prus, ponieważ w zamyśle miał tylko wybudowanie fortecy. 6 kwietnia 1801 roku Fryderyk III wydaje rozkaz rozebrania zamku grudziądzkiego a cegła pozyskana w ten sposób, miała pomóc w szybszym zaadaptowaniu klasztoru Reformatów na Krajowy Instytut Poprawczy dla biednych. Prace rozbiórkowe trwały do 25 października 1804 roku. Większość cegieł z zamku grudziądzkiego przeznaczona została na wybudowanie murów okalających dzisiejszy Zakład karny nr 1. Mówi się że cegła przeznaczona na budowę domu karnego to niejako pamiątka po Krzyżakach dana nam przez Prusaków. Do roku 1832 kościół Reformatów używany był wyłącznie przez katolików a msze dla ewangelików odbywały się w wielkiej sali jadalnej. W roku 1801 nastąpiła kasata klasztoru a obiekt przeznaczony został na dom poprawczy i opieki społecznej pod nazwą „Instytut

klasztor reformatów2

Widok na klasztor z góry zamkowej
www.forum.zamki.pl

dobroczynności” W 1804 roku zamieniono mieszkania zakonników na cele więzienne i sale pracy a Instytut przeniesiono do klasztoru. Dzisiejsze więzienie oddane zostało do użytku w 1805 roku. Kolejna rozbudowa, podczas której dobudowano nowe skrzydło dawnego klasztoru miała miejsce w 1813 roku. Po roku 1845 „Instytut Dobroczynności” również przeznaczono na więzienie. Z początkiem I wojny światowej Niemcy rozwiązują dom karny obawiając się inwazji rosyjskiej. 4 kwietnia 1920 roku po skończonych pracach remontowych oraz elektryfikacji obiektu, dokonano uroczystego otwarcia Domu Karnego w Grudziądzu. Podczas II wojny światowej obiekt przechodzi w ręce okupanta niemieckiego. Jednak największą chyba szkodę wyrządzono klasztorowi po wojnie kiedy to nastał tzw. „Okres stalinowski”. Wymontowane zostały wszystkie ołtarze. Wnętrze przedzielono betonowym stropem. Dodatkowo postawiono sześć kolumn, które ten strop dźwigają. Klasztor podczas tych prac pozbawiono swojego sakralnego charakteru a o tym że kiedyś, w czasach swej świetności był to klasztor świadczy jedynie zewnętrzna fasada, której również przydał by się gruntowny remont.

Lustracja starostwa grudziądzkiego 1603”
„Lustracja starostwa grudziądzkiego 1793”
„Grudziądz 1913” – Ignacy Żniński
Historia Zakładu karnego nr 1 w Grudziądzu” – Helena Reczek
„Franciszkanie Reformaci” – Wikipedia
Góra zamkowa” – Mariusz Żebrowski
„Kościoły i klasztory grudziądzkie”

 

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close