Nowy gmach Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego w Grudziądzu.

 

 

Nowy budynek Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego Grudziądzu
Rok budowy 1894-1897

Szkic w ołówku  projektu gmachu Seminarium Nauczycielskiego przy ul. Lipowej

Szkic w ołówku Seminarium Nauczycielskiego                                        przy ulicy Lipowej

  Istniejące od roku 1816 Katolickie Seminarium Nauczycielskie w Grudziądzu, zajmowało pomieszczenia byłego Kolegium Jezuickiego. W budynku pojezuickim, który był głównym obiektem szkolnym , umiejscowione były sale dydaktyczne . Dodatkowo pełnił on też funkcję internatu, gdyż mieszkało w nim 60 słuchaczy seminarium. Pozostałych 37 uczniów było zakwaterowanych w byłym klasztorze benedyktynek przy ulicy Klasztornej. W budynku poklasztornym znajdowały się również seminaryjne klasy ćwiczeń . Całość uzupełniał jeszcze jeden obiekt, mianowicie odległy o około 1000 kroków od budynku głównego, ogród seminaryjny z usytuowaną tam salą gimnastyczną. To niezbyt fortunnie położenie obiektów szkolnych utrudniało pracę szkoły. Prowadzenie zajęć w rozproszonych na terenie miasta obiektach, prowadziło do strat czasu, trudności i zakłóceń w prowadzeniu zajęć dydaktycznych . Stawało się to coraz większym przedmiotem troski kierownictwa seminarium. Przeprowadzone lustracje stwierdziły, iż obydwa budynki seminaryjne znajdowały się w niezbyt zadowalającym stanie budowlanym . Ilość i wielkość pomieszczeń klasowych i ich stan , jasność i nie zadawalająca wentylacja klas, nie odpowiadały ówczesnym wymogom . Tą niekorzystną sytuację potęgowały dodatkowo kłopoty w zaopatrzeniu budynków seminaryjnych w dobrej jakości wodę pitną.
Konieczność zlikwidowania tej uciążliwej sytuacji, w której znajdowało się seminarium, znalazła zrozumienie w oczach zachodniopruskich władz szkolnych. Wyrażono zgodę na budowę przy ulicy Lipowej nowego gmachu Seminarium Nauczycielskiego wraz obiektami towarzyszącymi . Gmach nowego seminarium miał pełnić funkcję obiektu dydaktycznego i być jednocześnie internatem dla 90 wychowanków. Po sporządzeniu w Ministerstwie Robót Publicznych szkiców i planów funkcjonalnych obiektu , opracowano pod kierunkiem radcy budowlanego Grothan`a, projekt budowy oraz ustalono wysokość kosztów . Wyniosły one około 399 500 marek.            Prace budowlane pod nadzorem powiatowego inspektora budowlanego Bauer`a, zaczęto w lipcu 1894 a zakończono w kwietniu 1897.
Miejscem budowy nowego seminarium stał się ,znajdujący się przy ulicy Lipowej, ogród seminaryjny. Mający pow.1.29 ha ogród został powiększony do 2,72 ha i stał się miejscem budowy nowego kompleksu szkolnego. Miał on się składać z: gmachu głównego, sali gimnastycznej , dwóch murowanych budynków mieszczących ubikacje oraz stajni a także placu do ćwiczeń fizycznych, placu zabaw oraz dużego parku i ogródka.

Położenie obiektów Seminarium Nauczycielskiego

Położenie obiektów Seminarium Nauczycielskiego

Seminarium02

Budynek główny widok od ul. Lipowej

                                                                                                                                                                                                                                   Ponieważ stojąca przy ulicy stara sala gimnastyczna blokowała plac budowy nowego gmachu, przed zaczęciem budowy przeniesiono ją na teren podwórza szkolnego. Budynek szkoły swym zarysem przypominał leżącą literę E. Podłużna część frontowa szkoły była obiektem dwupiętrowym, częściowo podpiwniczonym, oddalonym od linii ulicy o około 12,4 metra.. Znajdująca się od strony ogrodu część środkowa, była jednopiętrowa i całkowicie podpiwniczona. Tam znajdowały się służbowe mieszkania dla pracowników gospodarczych szkoły. . Na parterze szkoły mieściły się sale szkolne i pracownie zaplanowane na 120 uczniów, . Ponadto umieszczono tu 4 klasy ćwiczeń oraz kuchnię dla uczniów .Pierwsze piętro zajmowały izby mieszkalne i sale nauki własnej , jadalnia gdzie spożywano posiłki oraz sala muzyczna i aula szkolna. Na drugim piętrze usytuowane były dwie duże izby sypialne wraz z umywalniami i pomieszczeniami gospodarczymi oraz trzy izby chorych wyposażone w łazienkę.
Reprezentacyjnym pomieszczeniem szkolnym była aula. Wejście do niej znajdowało się na pierwszym piętrze. Aula miała wysokość dwóch pięter a jej ściany wyłożono boazerią oraz wykonano malowany sufit z drewna, z którego zwisał wielki żyrandol. Sciana auli od strony ulicy była zaopatrzona w trzy wielkie okna przeszklone szkłem witrażowym , dzięki którym pomimo swej wielkości była ona pomieszczeniem stosunkowo jasnym. Znajdujące się w szkole mieszkania służbowe zajmowali : dyrektor seminarium w lewym skrzydle pierwszego piętra,oraz dwóch nauczycieli ( kawaler i żonaty ) w lewym i prawym skrzydle gmachu. Do komunikacji pomiędzy piętrami w gmachu służyły 4 klatki schodowe.

Wygląd  hallu wejściowego z kolumnadą klatki  schodowej- rok 1930

Wygląd hallu wejściowego z kolumnadą klatki                                   schodowej- rok 1930 .

      Najbardziej okazałą była główna klatka schodowa , na którą wchodziło się poprzez wejście główne od frontu szkoły. Trzy inne klatki schodowe, na każdym z końców skrzydeł gmachu, były przede wszystkim przeznaczone dla uczniów szkoły. Duże wrażenie na wchodzących do szkoły wywierał hall wejściowy oraz ciąg głównej klatki schodowej wsparty na masywnych, granitowych filarach zakończonych głowicami z piaskowca. Całość tego imponującego widoku dopełniały łukowo sklepione sufity nad schodami i w korytarzach, tworząc atmosferę powagi i dostojeństwa  seminarium. Sklepienia łukowe sufitów wykonano w pomieszczeniach piwnicznych oraz w pomieszczeniach , które posiadały masywne podłogi tj. kuchni, umywalniach, salach chorych. Sufity w pozostałych pomieszczeniach były płaskie otynkowane z wyjątkiem auli. Zewnętrzna część gmachu prezentowała się znakomicie. Sciany obmurowano czerwoną cegłą wzorując się na stylu neogotyckim a ich dekoracyjność wyeksponowano poprzez zastosowanie przy oknach, poprzecznych cegieł pokrytych zieloną glazurą. Drewnianą więźbę dachową pokryto dachówką o szarym , łupkowym kolorze. Wejście główne prowadzące do hallu szkoły obramowano pięknym portalem drzwiowym. Trzy smukłe szczyty ze sterczynami, które zespalały w jedną całość powierzchnię dachu ze ścianą frontową, podkreślały lekkość konstrukcji i wywoływały na obserwatorach wrażenie jego niezwykłej wysokości. Zapewnie chcąc wyeksponować punktualność jako jedną z cnót pruskich, zainstalowano w niszy środkowego szczytu duży zegar. Rozkład pomieszczeń jest pokazany na zamieszczonych do postu szkicach.

Parter

Rozkład pomieszczeń na parterze szkoły

Piętro1

Rozkład pomieszczeń na 1 piętrze szkoły

Piętro2

Rozkład pomieszczeń na 2 piętrze szkoły

Znaczenie skrótów niemieckich użytych do opisu szkiców kondygnacji .

1. Wasch-R. –  umywalnia             2. Putz-R. – czyszczalnia            3. Schlafsaal – sypialnia

4. Sp.-K. – spiżarnia                      5. Speisesaal – jadalnia              6. Kü. – kuchnia

7. St. – Izba mieszkalna w nawiasie  ilość zamieszkujących ją seminarzystów.

8. Sprechz.d. Direct. –  pokój przyjęć dyrektora        9. Zeich.-Saal – Sala rysunkowa

10. Musiksaal – sala muzyczna     11. Übungs-Kl. sala ćwiczeń   12 .Sem.-Kl. – sala seminaryjna

12. Wohnung d. Directors. / Lehrers –  mieszkanie dyrektora / nauczyciela

 

 

    Na zakończenie parę informacji dotyczących higieny , zaopatrzenia w wodę oraz ogrzewania pomieszczeń szkolnych. Czytający powinni sobie uzmysłowić, że te tak dla nas normalne udogodnienia życia codziennego wtedy nie istniały. Nie istniały powszechne sieci wodociągowe, sieci wod.-kan. Nie było ogólnie dostępnego oświetlenie elektrycznego, powszechnej łączności telefonicznej i transportu samochodowego. Budynek szkolny posiadał własną instalację wodną, nie istniała instalacja kanalizacyjna. Woda była czerpana z własnej studni i przy pomocy  pompy napędzanej maszyną gazową, tłoczona była do zbiornika umieszczonego na dachu szkoły, z którego poprzez instalację rurową spływała do odbiorców w budynku . Mając na względzie właściwy stan higieniczny szkoły urządzono w pomieszczeniu piwnicznym łaźnię z prysznicami. Umywalnie znajdowały się także przy izbach sypialnych i pokojach dla chorych. Bardziej uciążliwym problemem było korzystanie z toalet, gdyż ubikacje znajdowały się niestety poza budynkiem. Umieszczono je w dwóch pobudowanych z czerwonej cegły budyneczkach, usytuowanych na podwórku szkoły. W pobliżu znajdował się ówczesny „garaż z samochodem”, czyli mała stajnia z zaprzęgiem konnym,który służył szkole jako środek transportu.
Oddanie do użytku nowej szkoły zlikwidowało niezliczone trudności,które były jej utrapieniem . Nowoczesny, dostosowany do ówczesnych wymogów budynek szkolny, przyczynił się do podniesienia poziomu i unowocześnienia procesu kształcenia przyszłych nauczycieli. Dobra opinia o poziomie szkoły znana była nie tylko w Grudziądzu, ale również w innych ośrodkach szkolnictwa Prus Zachodnich. Jej dobre imię było dalej kontynuowane, po odrodzeniu Rzeczypospolitej i w okresie PRL-owskim, jako Liceum Pedagogicznego , aż do momentu jej rozwiązania w roku 1968. Gmach szkoły wyszedł obronną ręką z nawałnicy wojennej. Pomimo ciężkich walk w roku 1945 i znacznych zniszczeń sąsiadujących budynków, gmach szkolny przetrwał ten trudny okres bez większych uszkodzeń. Również dzisiaj zewnętrzny obraz budynku, nie odbiega zbytnio od tego, z czasu jego powstania w XIX wieku.

Materiały źródłowe:

1.Wikipedia    http://pl.wikipedia.org/wiki/Gmach_dawnego_Seminarium_Nauczycielskiego_w_Grudzi%C4%85dzu
2.Centralblatt der Bauverwaltung Berlin 1902 ( Biuletyn Zarządu Budowlanego Ministerstwa Robót Publicznych w Berlinie)
3. Zbiór własny kart pocztowych.

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close