Od Augusta Ventzkiego do „Unia Group”

 

Czyli 131 lat „Fabryki maszyn rolniczych w Grudziądzu

Scan1

Portret Augusta Ventzkiego

Inżynier August Ventzki urodził się 1 marca 1856 roku w Słubitach. Był synem kołodzieja Rudolfa Ventzkiego. Ukończył szkołę techniczną oraz inżynierską. Życie zawodowe przebiegło mu na pracy głównie w Niemczech. Do Grudziądza przybył i tu się osiedlił 2 października 1882 roku. Rok ten otwiera historię Fabryki maszyn rolniczych w Grudziądzu. Swoją działalność rozpoczynał od wyposażania młynów oraz instalacji maszyn parowych. Ciekawostką jest fakt że August Ventzki pracował między innymi dla pana Rosanowskiego właściciela młyna nad Wisłą. August Ventzki był bardzo zdolnym człowiekiem, a jego talent wynalazczy pozwolił mu na uzyskanie aż 53 patentów. Szerokie kontakty Ventzkiego głownie w środowiskach rolniczych, spowodowały, że zaczął rozprowadzać maszyny rolnicze oraz wypożyczać młockarki parowe, które wcześniej zakupił. Zakupiony oraz wypożyczany sprzęt wymagał konserwacji oraz napraw, w związku z czym August Ventzki założył mały warsztat w którym mógł dokonywać wszelkich napraw. W warsztacie pracuje dwóch pracowników. Otton Reichel dla którego August Ventzki konstruuje innowacyjny pług wolny od wszelkich usterek, składa zamówienie na 12 sztuk takich urządzeń. To zamówienie powoduje pojawienie się pierwszych problemów z którymi musi się zmierzyć Ventzki. Brakuje kwalifikowanych pracowników, oraz surowców potrzebnych do produkcji. Jednak Ventzki pokonuje wszelkie trudności. W 1889 roku zakład Augusta otrzymuje maszynę parową o mocy 12 KM. Zakład się rozrasta i zaczyna brakować miejsca, August Ventzki kupuje więc nieruchomości przylegające do jego parceli. W 1890 roku zakończono budowę odlewni żeliwa. Wybudowanie odlewni znacznie wpływa na rozwój firmy. Stale poszerza się wachlarz produkcji głownie pługów. W 1897 roku utworzono spółkę akcyjną o nazwie „Fabryka maszyn A. Ventzki” . Po utworzeniu spółki zakład przystępuje do produkcji różnych modeli oraz wszelakich rozmiarów pługów parowych. Z początkiem XX wieku następuje ponowna rozbudowa zakładu, która trwa z niewielkimi przerwami aż do wybuch pierwszej wojny światowej. W tym czasie fabryka dysponowała już takimi warsztatami jak, warsztat ślusarski, stolarnia, szlifiernia, oraz lakiernia. Ponad to osobne hale montażowe i kuźnia. W 1922 August Ventzki umiera a firma przyjmuje nowy statut i zmieniona zostaje nazwa zakładu na Spółkę akcyjną „Unia”. W 1924 roku fabrykę odwiedza prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski. Warto wspomnieć że w okresie między wojennym Fabryka maszyn należała do wiodących zakładów tej branży w Europie.

UN03

Pierwszy budynek fabryki Ventzkiego z 1882 roku

1 września 1939 roku wybucha Druga wojna światowa i fabrykę musiano ewakuować. 4 września zakład dostaje się w ręce niemieckie a wszelkie transporty zostają wstrzymane. Do Grudziądza przybywa Rudolf, syn Augusta Ventzkiego, który u władz niemieckich wystarał się o zwolnienie aresztowanych przez Gestapo pracowników fabryki. Z początkiem okupacji firma nie zmieniła profilu produkcji, jednak z czasem władze niemieckie, produkcje maszyn rolniczych zamieniają na produkcje wojenną. Produkowano części do łodzi podwodnych, pociski do dział przeciw lotniczych oraz łuski do pocisków. W czasie drugiej wojny światowej na terenie zakładu działało kilka grup dywersyjnych zajmujących się sabotowaniem produkcji. Działalność tych grup dawała się mocno we znaki Niemcom. Między innymi nie dopuszczono do wysadzenia w powietrze zaminowanej elektrowni zakładowej. Jednak w czasie walk o miasto Grudziądz, w czasie kilku tygodniowego oblężenia fabryka ulega zniszczeniu. Warto dodać że na terenie bocznicy kolejowej znajdowały się okopy wojsk radzieckich a w pobliżu budynku administracyjnego znajdowały się wojska niemieckie. W wyniku silnego ostrzału zakład nie nadaje się do wznowienia produkcji.

Scan10

Sztandarowy pług Augusta Ventzkiego „Zwycięzca”

27 kwietnia 1945 roku Fabryka maszyn zostaje zwolniona przez wojska radzieckie i oddana w ręce polskie. Jednak oficjalne przekazanie zakładu następuje 1 maja 1945 roku i od tej pory zakład podlega Wydziałowi przemysłowemu miasta Grudziądza. 5 września 1948 roku „Unia” staje się zakładem państwowym. Od tej pory zakład nazywa się Fabryka narzędzi rolniczych „Unia” w Grudziądzu. W 1973 roku następuje ponowna zmiana nazwy firmy na „Agromet UniaFabryka maszyn rolniczych. W 1983 rozpoczyna inwestycję na terenach dzielnicy Mniszek. Z początkiem lat 90-tych kłopoty finansowe stawiają zakład w stan likwidacji. W 1995 roku zakład w Mniszku, przechodzi w ręce prywatne i przyjmuje nazwę „Unia Sp. z o.o.” W 1999 roku, po zlikwidowaniu narzędziowni, małej hartowni oraz laboratorium i działu głównego mechanika, rozpoczęto budowę obiektu handlowego, w którym znalazł się supermarket spożywczy „Billa”, dziś „Piotr i Paweł”. W późniejszym czasie w roku 2001, powstał też „Mc Donald”. W 2003 roku w zaadaptowanej i odrestaurowanej pod nadzorem konserwatora zabytkowej hali produkcyjnej byłej Fabryki Maszyn Rolniczych „Agromet-Unia” otwarto grudziądzkie centrum handlowe „Stara Kuźnia”. Na terenie „Unii” zachowała się również wieża ciśnień z 1906 roku, która po wyremontowaniu, wykorzystywana jest obecnie jako domek jednorodzinny. Budynek wieży ciśnień mieścił w sobie 20 tysięcy litrów wody, w pomieszczeniu , które znajdowało się 6 metrów w głąb ziemi. Natomiast elektrownia, do zniszczenie której nie dopuścili pracownicy fabryki w czasie działań wojennych, zaraz po wojnie zasiliła w energię elektryczną między innymi szpital miejski.

Grudziadz fabryka maszyn rolniczych Unia

Brama wjazdowa na teren „Unii A” z charakterystycznymi posągami odlewnika i kowala

Nie daleko  stacji paliw „Neste”, w pobliżu dzisiejszego wiaduktu obwodnicy, istniała odlewnia. Na terenie nie istniejącego dziś działu produkującego części robocze do pługów, gównie lemiesze, postawiono nowoczesne centrum handlowe „Alfa”. Praktycznie cały teren Fabryki maszyn rolniczych znajdujący się w centrum miasta, zaadaptowany został na potrzeby dzisiejszego handlu dobrami wszelkimi.

Z ciekawostek,  teren „Unii A” na którym dziś znajduję się „Stara Kuźnia” połączony był z terenem „Unii C” gdzie dziś stoi „Alfa” podziemnym tunelem, tak zwanym „technologicznym” aby pracownicy czy też służby techniczne nie musieli przechodzić ulicami miasta z jednego miejsca fabryki na drugie. W tunelu tym , zainstalowano też podwieszane szyny, na których zamocowano wózki do przewozu półwyrobów. Pomysł na tunel łączący „Unię A” z „Unią C” wziął się stąd, że kiedy procesy produkcyjne zostały przeniesione z „Unii B” na teren „Unii C” powstał problem z dostarczaniem materiałów do produkcji. Nie możliwym było puszczać przez ulicę Chełmińską wtedy jeszcze Obrońców Stalingradu, wózków widłowych, nie zakłócając przy tym ruchu ulicznego. Zdecydowano wtedy o wybudowaniu takiego właśnie tunelu do transportu półproduktów.

Pod terenem dzisiejszego parkingu przy  „Starej kuźni” znajduje się schron atomowy. Niestety dziś już nie czynny. W latach 90 tych, wydrążono otwór w stropie tego schronu i gruzem, który uzyskano po rozbiórce zakładu doświadczalnego,  schron zasypano. Jednym z pomysłów na adaptację tego schronu, było utworzenie tam dyskoteki, jednak władze miejskie nie zdecydowały się na wydanie pozwolenia na taką działalność. Powodem tego było przeznaczenie tego schronu dla obrony cywilnej. Schron ten docelowo pomieścić miał 1000 osób. Natomiast drzwi prowadzące do schronu miały grubość 30 cm!.

Dziś całą grupa kapitałowa składa się z 4 fabryk, które znajdują się w Grudziądzu, Kutnie, Słupsku oraz Brzegu. „Unia Group” to czołowy producent w Europie i obecny na około 60 rynkach świata.
Znak jakości jaki otrzymała fabryka można zobaczyć tutaj

 

„100 lat Agromet Unii Fabryki maszyn rolniczych w Grudziądzu”
Roman Wróblewski – wspomnienia
Stanisław Gołuński – wspomnienia
Janusz Thomas – wspomnienia

 

Będziemy wdzięczni za Twój link do tego artykułu.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Może zainteresuje Cię także :close